عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
مقدمه 19
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
7 - كتاب اختلاف مصاحف الصحابة معروف به كتاب « المصاحف » از ابن ابو داوود 8 - معانى القرآن از زجّاج 9 - الغرائب فى شواذ القرآن 10 - مفردات ابن ابى عليّة 11 - كتاب الشواذ از ابو على البخارى 12 - كتاب نامشخّصى كه مراد از آن را به خاطر عدم وجود نسخهاى ديگر در نيافتم . سطح شواذ در نظر كرمانى از مقايسهء روايتهايش با آنچه كه در كتاب « المصاحف » آمده ، براى ما روشن مىگردد . با مقايسهء اين روايتها در روايات مصحف ابن مسعود دريافتيم كه هر دو ، در حدود 480 روايت از 600 روايت با هم اشتراك دارند كه آنها را كرمانى براى ابن مسعود ذكر كرده است و بقيه روايتها را از منابع ديگر برگرفته است و چه بسا كرمانى در ذكر اين روايتها ، منفرد باشد چرا كه در « مختصر ابن خالويه » يا « البحر المحيط » يا « المحتسب » اين روايتها ذكر نشده است و اين جاست كه ميزان شاذ بودن آنها تقويت مىگردد ، چون ما نمىدانيم كه وى از چه كتابهايى اين روايتها را استفاده كرده است چنان كه از شيوههاى نويسندگان در انتخاب آنها [ الاختيار ] و ميزان اعتماد آنها بى اطلاعيم به جز كتاب « الكامل » هذلى كه تا كنون حتى به ميكروفيلم آن دست نيافتيم تا به نقل از آن و حكم بر آن مطمئن گرديم . اعتماد كرمانى به روايتهايى از نوع آنچه كه در « المصاحف » آمده است ، قضاوت بر انتخاب وى از قرائتها در مجموعهاش را براى ما آسان مىكند كه به طور مفصل در بررسى مصحف ابن مسعود خواهد آمد . تحقيق در آنچه كه از وى به تنهايى رسيده و در ديگر منابع ذكر نشده است ، باقى مىماند كه اميد است در يك فضاى انتقادى ديگر به آن بپردازيم . ممكن است ، بيان كنيم كه به طور كلى ، سطح شاذ نزد كرمانى و امثال وى بعد از قرائتهاى دهگانه آغاز مىگردد چنان كه قرائتهاى شاذ اين ده قرائت را از غير